Wij zijn weer thuis.
Dat geldt niet voor een deel van onze bagage. 25 kilo te veel wilde Lufthansa niet door de vingers zien.

Niet al onze verhalen vonden een weg naar deze blog. We hielden het luchtiger dan oorspronkelijker gepland. Wie zin heeft in smeuiige verhalen, politieke analyses en meer diepgaands, is welkom bij ons thuis!

Tijd om ons op te maken voor het afscheidsetentje met enkele vrienden. Die laten we achter. In ruil krijgen we in België onze vrienden weer, dat maakt het afscheid makkelijker.

En nu hopen dat de afscheidscadeautjes – die zullen er gegarandeerd zijn – passen in het kleine stukje lege ruimte in één van onze rugzakken.

Kijk, we kunnen uren discussiëren over de subtiele discriminatie van vrouwen hier. Ik kan er ellenlange blogjes over schrijven. We kunnen tientallen krantenartikels en studies citeren, en er zelf op papier zetten.
Maar laten we momenteel volstaan met schrijven dat ik van zo’n gedrag nog steeds volledig verrast ben.
Het is niet dat ik mij beledigd voel.
Ik moet er gewoon om lachen.

Vrouw zijn in Indonesië, dat is zoals een dochtertje zijn. Je bent niet minderwaardig, wel ben je geregeld net dat tikje minder belangrijk.

We krijgen voor de laatste keer bezoek van vriendin Leny en nemen afscheid ‘tot nog eens’.

We lunchen voor het laatst bij een collega, dompelen ons nog één keer enkele uren onder in het oude Nederlands en de herinneringen van Olga.

Laatste keren – zo zal het nog een week lang zijn.

Ondertussen proberen wij ons in te beelden dat we volgende week sjaal en handschoenen uit de kast plukken, dat we zelfs al een kans misten om een sneeuwman te maken in onze tuin.

In de Gedong Kertya, een wat vergeten bibje, liggen ze met vele duizenden in houten kistjes. Deze bibliotheek werd in 1928 opgestart door de Nederlanders om de Balinese lontarmanuscripten te bewaren. Op palmbladen werden tekst en illustratie gekrast, en met zwarte noot ingekleurd. Magische formules om ziektes te bezweren, bevallingen te bespoedigen, oogsten te doen lukken,… Er liggen ware schatten in deze bib, en wij mochten ze even inkijken. Voor wie de Balinese taal en het (verbalineeste) Sanskrietschrift niet kan lezen, zijn er wetenschappelijke studies in het Duits en het Engels die vertalingen bevatten. Ook die dateren van midden vorige eeuw.

In een aparte kast staan boeken zoals wij ze kennen. En wat ontdekten we? Een exemplaar van Herfsttij der Middeleeuwen van Huizinga. We stellen er ons een Nederlandse koloniaal bij voor, die op de veranda voor zijn luxueuze woning zit, uitkijkt over zijn rijstvelden vol noeste Balinese werkkrachten, en bedachtzaam dit Nederlandse standaardwerk tot zich neemt.

Ook in Bali namen we geregeld het openbaar vervoer. Ook op Bali vervoeren deze angkots veel meer dan passagiers. Zo zaten we tussen de tienkilozakken sjalotjes en knoflook en naast een kuip vis, enkele uren daarvoor op ambachtelijke wijze uit de zee gevist door de mannen, en nu door de vrouw naar de markt gebracht.

Op dezelfde wijze worden in heel Indonesië (en ver daarbuiten) van stad tot stad, van dorp tot dorp kippen en ganzen vervoerd . Niet verwonderlijk dus dat de vogelgriep zich hier telkens opnieuw snel verspreidt. ;-(

‘Oh, van België’, zegt de tuinman in de Botanische tuin, ‘Brussel, Manneken Pis’.

Hij troont mij mee naar een boom en toont de vrucht : ‘Een groep Belgische toeristen vond dat dit op Manneken Pis leek, en nu noemen wij die vrucht hier zo.’

Wat later springt plots een groot beest uit de vijver. Haast een meter groot, en ik sta even stil, geschrokken.

Het is een varaan, vertelt de tuinman. Niet zo groot als de Komodovaraan, deze soort is niet echt gevaarlijk. Ze durven wel in de billen bijten, maar dat is het dan. Geruststellende uitleg. Ik blijf op enkele meters afstand als een tweede exemplaar opduikt.

Een varaan, middenin een grootstad, in het equivalent van het Rivierenhof. Even naar adem happen als zo’n groot beest plots voorbij komt, is dan toegelaten.

Onze sprookjesachtige slaapkamer, het verrukkelijke eten, de puike omkadering: het stortte allemaal ineen.

Op maandbasis verdient het meisje evenveel als wij betaalden per nacht voor kamer met ontbijt. En wij betaalden een pak minder dan we in België per persoon zouden uitgeven voor een overnachting in een jeugdherberg. Let wel : dit meisje was één van de twee personeelsleden die zeer goed Engels sprak, en dus een ‘hogere functie’ bekleedde. Wie weet verdient de tuinman nog minder.

We weten ondertussen hoe duur het leven in Bogor is, en hadden al snel door dat op Bali alles meer kostte is, en niet alleen voor toeristen. We weten ook dat huispersoneel uitgebuit wordt, maar hoopten dat een Oostenrijkse hoteleigenaar deftige lonen zou betalen. Dat het personeel mag eten in het hotel, is bij dit hongerloon zelfs geen ‘tegenprestatie’ te noemen, maar niet meer dan normaal als je zes dagen per week werkt van 8 tot 15 en van 18 tot 21 uur.

We stelden het hotelmeisje de vraag, omdat we zelf ruw hadden berekend hoeveel je de 11 personeelsleden zou moeten betalen, om dit hotel van vijf kamers en restaurant winstgevend te maken.
In onze berekening kwamen we uit op een bescheiden winst voor de Oostenrijkse hoteleigenaar. Wel hadden wij het hotelpersoneel het tienvoudige loon toebedeeld, en zelfs daarmee spring je in Indonesië, en zeker in Bali, niet ver.

Tijd voor actie!

Er waren bijna 20 kleine bootjes met elk twee tot vijf toeschouwers. Al die toeschouwers deelden blije verwondering en verrukking over zoveel prachtigs.

Hoe mank de vergelijking ook loopt, deze sfeer deed terugdenken aan het bezoek van de Olifant van de sultan (Royal de Luxe) in Antwerpen. De hele stad genoot samen. Zo was het ook op die ochtend op het water. Gedeelde vreugde danste over de golven en liet Bali het paradijs zijn zoals het in reisgidsen vaak genoemd wordt.

Hopelijk keken wij het hotelmeisje niet even onbegrijpend aan zoals Indonesiërs ons aankijken als wij vertellen dat er in België en in Europa mensen zijn die geen geloof hebben. Of ze nu moslim, christen of Hindoe zijn, onze Indonesische gesprekspartners kunnen oprecht niet vatten dat het ook mogelijk is om te leven zonder religie. ‘Hoe kan je nu gevoelens hebben als je niet gelooft?’, vroeg een vriendin zich af..

Evenmin konden we het hotelmeisje uitleggen dat Arune moe was van een dag vol nieuwe indrukken. Dat ze al die indrukken even moest afreageren, en dat ze snel weer onze lieve, lachende meid zou zijn.